Vaessen wil een stap omhoog, en met de bal aan de voet heeft hij gelijk

Etienne Vaessen heeft deze week uitgesproken wat iedereen op de tribune al een tijdje dacht. De keeper van 31 hoopt na dit seizoen een stap te maken, naar een Nederlandse topclub of naar het buitenland. Dat soort uitspraken zorgt bij een club als FC Groningen altijd voor een lichte kramp, en meestal terecht. In dit geval is er iets bijzonders aan de hand, want de cijfers waarmee hij zijn wens onderbouwt gaan niet over reddingen. Ze gaan over wat hij met de bal aan de voet doet.

Wat de cijfers laten zien

VoetbalPrimeur zette de opbouwstatistieken van de eredivisiekeepers naast elkaar en Vaessen komt daar op twee punten als eerste uit. Geen doelman in de competitie is bij meer gecreëerde kansen betrokken, en geen doelman stuurt meer passes tussen de linies door. Dat laatste is de moeilijke bal, de pass die een tegenstander uit positie speelt in plaats van het spel alleen maar verder te brengen.

Het aantal passes per wedstrijd zegt hoeveel hij aan het spel deelneemt. Vaessen komt gemiddeld op 35,35 passes per duel. Ter vergelijking, Feyenoord-keeper Timon Wellenreuther zit op 29,78 en Ajax-doelman Matej Kovar op 32,88. Dat zijn twee keepers van ploegen die veel vaker en veel langer de bal hebben, en die toch minder vaak aan de bal komen dan de doelman van een middenmoter.

Dat is het echt opvallende. Bij Ajax en Feyenoord loopt de opbouw via het middenveld, bij FC Groningen loopt hij bewust via de keeper. Dick Lukkien geeft hem daar de ruimte voor, en Vaessen zegt daar zelf over dat hij veel vertrouwen heeft en dit soort ballen gewoon durft te spelen. Bij VoetbalPrimeur legt hij uit dat hij vaak ver vooruit kijkt en met een dropkick drie spitsen kan overslaan als dat nodig is.

ESPN nam die manier van spelen door met beeld erbij, inclusief de lijnen waarlangs hij zoekt.

Waarom dat bij ons anders ligt dan elders

Een keeper die veel meevoetbalt, is ook een keeper die vaker iets kan verprutsen. Dat zagen we in Deventer, waar hij tegelijk de man van de wedstrijd was en een paar keer het hart van de supporters stil liet staan. We hebben die avond van twee kanten bekeken, en de conclusie was dat het risico bij deze speler onlosmakelijk bij de opbrengst hoort. Het punt dat we daar meenamen was voor een flink deel zijn verdienste.

Wie hem alleen op reddingen beoordeelt, mist dus de helft. Bij een ploeg die dit seizoen elf tegendoelpunten in vier wedstrijden kreeg, is het verleidelijk om naar de keeper te wijzen. Maar de cijfers waar het hier over gaat vertellen een ander verhaal. Ze laten zien dat Vaessen niet alleen achterin een probleem oplost, maar vooraan een probleem helpt maken voor de tegenstander.

Mijn eigen mening daarover is nogal simpel. Een middenmoter die een keeper heeft die de opbouw kan dragen, moet daar de rest van het elftal op inrichten en niet bang worden van een misser per maand. Dat kost soms een doelpunt en het levert per seizoen meerdere kansen op die er zonder hem niet waren geweest.

Wat zijn wens betekent voor de club

Vaessen kwam in de zomer van 2024 over van RKC Waalwijk en tekende later bij. Dat hij nu hardop zegt dat hij verder wil kijken, is geen breuk met de club maar een constatering van een speler die weet dat hij op zijn 31e niet eindeloos de tijd heeft. Dat hij zichzelf interessant vindt voor binnen- en buitenland is bovendien geen grootspraak als je de bovenstaande cijfers ernaast legt.

Voor FC Groningen betekent het dat er komende zomer iets geregeld moet worden, en dat is niet alleen een kwestie van een vervanger kopen. De hele speelwijze hangt aan deze doelman. Daan Erdman tekende deze maand zijn eerste contract, maar een talent uit de opleiding vangt dit niet zomaar op. De club heeft dus tot de winter de tijd om te bedenken of ze de opbouw aan de keeper blijft ophangen, of dat ze die verantwoordelijkheid alvast een laag naar voren schuift.

Vanavond tegen PEC Zwolle is daar niets van te merken, en dat is maar goed ook. Zwolle zal loeren op de counter, en dan is een keeper die de eerste pass durft te geven precies het wapen dat een compact spelende tegenstander openbreekt.